Czorsztyn

Czorsztyn to gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie nowosądeckim. Siedziba gminy to Maniowy.
W skład gminy wchodzi siedem miejscowości (sołectw): Maniowy, Czorsztyn, Huba, Kluszkowce, Mizerna, Sromowce Niżne oraz Sromowce Wyżne.

Obszar Gminy obejmuje swoim zasięgiem zarówno dużą część Pienin jak i południowe stoki Gorców, co wpływa na duże zróżnicowanie i przez to atrakcyjność rzeźby terenu. Oprócz przełomu Dunajca, który można zobaczyć dzięki organizowanym spływom tratwami flisackimi, do najatrakcyjniejszych krajobrazowo miejsc należą szczyty Trzech Koron i Sokolicy, z których rozciągają się wspaniałe widoki, a także głęboko wcięty w skały Wąwóz Sobczański.

Gmina położona jest na obszarach odrębnych kulturowo Pienin i Gorców, zamieszkiwanych przez odpowiednio Górali szczawnickich (pienińskich) i Górali podhalańskich o specyficznych dla siebie elementach kultury i sztuki ludowej.
Górale szczawniccy (pienińscy) zamieszkują miejscowości Czorsztyn, Sromowce Wyżne i Sromowce Niżne. Górale podhalańscy zamieszkują wsie Mizerna, Maniowy, Kluszkowce i Huba.

Historia Czorsztyna nieodłącznie wiąże się z położoną tu warownią. Sama miejscowość w średniowieczu służyła znajdującemu się powyżej niej Zamkowi Czorsztyńskiemu. Powstała w XIV wieku, a w roku 1819 właścicielami całego majątku stała się rodzina Drohojewskich. To właśnie ona w 1925 roku utworzyła osiedle letniskowe Nadzamcze. Pierwsze trzy dziesięciolecia to ogromny rozwój turystyki w tym rejonie. Podczas II Wojny Światowej w Czorsztynie znajdował się pposterunek graniczny. Sprawiało to, że placówka często była atakowana przez okolicznych partyzantów, a w obozach koncentracyjnych i więzieniach życie straciło 112 mieszkańców.

Obecnie Czorsztyn to właściwie rozbudowane osiedle letniskowe Nadzamcze. Mieszkają tu górale pienińscy, a wpływy Podhala i Spisza są bardzo widoczne. Podczas budowy Zbiornika Czorsztyńskiego rozebrano ciekawe budynki pochodzące z XIX wieku – dwór, pensjonaty i wille. Niektóre obiekty znajdują się obecnie w osadzie w Kluszkowcach.